Apofeni nedir? Apofeni, birbiriyle gerçek bir bağı olmayan rastgele verilerde, görüntülerde ya da olaylarda anlamlı bir örüntü, bağlantı veya şekil görme eğilimidir. Bulutlarda yüz görmek, gürültüde bir isim duymak ya da tesadüfleri "işaret" sanmak apofeniye örnektir.

neden rastgele şekillere anlam yükleriz

Bulutlarda belirli şekiller (hayvanlar, yüzler ve diğer desenler) görürüz. Çoğu zaman bir kayaya bakıp bu insan yüzüne benziyor diyebiliriz. Rastgele karalanmış bir kağıtta şekiller görebiliriz. En çokta kahve falında şekilleri görürüz. Peki nedir bizi kahve telvesinde şekiller görmeye iten ve onları yorumlayıp geleceği görmenin mümkün olduğunu düşündüren. Öncelikle


Apofeni Nedir? Ona bakalım.

Takımınızın maçını izliyorsunuz ve maçı kazanıyor.  Fark ettiniz ki çorabın tekini ters giymişsiniz. Şöyle düşünüyorsanız çorabı mı ters giydiğim için maçı kazandık. İşte bu bir apofeni örneğidir. Rastgele olan olayları birbirine bağlamak yani bir sanrı yaşamak apofeni deneyimi diyebiliriz. Amerika da her yıl binlerce kişi pek çok şeyin üstünde Hz İsa figürünü görmektedir. Mesela bir domatesin rengi oturmamış bölümünde veya bir ekmeğin üstünde. Peki neden zihnimiz bunu yapar.

Psikologların apofeni (gerçekte orada olmayan bağlantıları ve kalıpları görme eğilimi) dedikleri , komplo teorilerine yol açar. —George Johnson

Neden rastgele olan şeylerde anlamlı şekiller görürüz?

Bunun kesin bir cevabını bilim insanları şu anda veremiyor. İnsanların yaptığı bu olay avcı toplayıcı atalarımızdan miras gibi gözüküyor. Bir avcı pek çok olguyu ve ipucunu birleştirip avına ulaşırdı. Bu avın izlendiği yolla birlikte bir içgüdüsel yaklaşımdı. Kısaca insan hayatta kalmak için an içinde rastgele olayları bir kalıpta birleştirme eylemi geliştirmiş olabilir. 
[post_ad]

Antik toplumlar şekilleri ve rastgele olayları birleştirerek geleceğe dair ipucu yakaladığına inanıyor gibi gözüküyorlar. Bunlara en iyi örnek şamanlar olabilir. Carl Jung'un bu konuyla ilgili anlamlı rastlantı dediği olayları da eklersek bu konuyu derinlemesine düşünmemiz gerekmektedir. 

Rastlantının çok daha derin anlamları olabilir bunu tabii ki bilemeyiz. Ama kim ne derse desin bulutlarda şekiller bulmaya devam edeceğiz gibi gözüküyor :)


🔮 İlgili: Ruhsal & Spiritüel Gelişim

Apofeni Örnekleri

Bulutlarda hayvan ya da yüz görmek, prizdeki deliklerin şaşkın bir surata benzemesi, kavrulmuş ekmekte bir figür fark etmek... Bunların görsel biçimine pareidolia denir. Apofeni yalnızca görsel değildir: rastgele sayılarda "gizli" bir düzen ya da tesadüflerde bir "mesaj" aramak da apofenidir.

Neden Apofeni Yaşarız?

İnsan beyni bir örüntü tanıma makinesidir. Belirsizlik içinde anlam bulmak evrimsel olarak hayatta kalmamıza yardım etti: çalılıktaki bir deseni yırtıcı sanmak, sanmamaktan daha güvenliydi. Bu yüzden beynimiz olmayan yerde bile bağlantı kurmaya meyillidir.

Apofeni ile Pareidolia Farkı

Pareidolia, apofeninin görsel ve işitsel türüdür (yüzler, sesler). Apofeni ise daha geniştir; sayılar, olaylar ve tesadüfler dahil her türlü rastgele veride örüntü görmeyi kapsar.